Logo weiterlesen.de
Vertellsels van Kattuuln un anner Deren

Hermann Schröder

Vertellsels van Kattuuln un anner Deren

Vertellsels för Kinner in de oostfreeske Spraak

För Habbo

Denk alltied d´ran

Man hett eerst utlehrt, wenn all Fingers gliek lang bünd.

Löv an de, de de Wahrheid söken un twiefel an de, de se funnen hebben.

Een Woord in´t vören

Dit Vertellsels in dit Book bünd in de oostfreeske Spraak up Rheiderlander Aard schreven. Dat sall daarum gahn, dat uns Moderspraak neet verloren geiht un dat de Kinner, de in de tokomende Tied geboren worden un na d´ School gahnt ok noch weten, wo up Platt proot un schreven word.

Daar bünd seker mennig enkelt Woorden bi, de ´n heel Bült Lüü ok in Oostfreesland neet mehr weten un in Gebruuk hebben. Daarmit elk, de disse Vertellsels leest of vörleest, ok weet, wat meent is, is achtern in dit Book verklaart, wo dat up hoogdüüts heet. An ´t Enn van elker Vertellsel bünd de Woorden noch eenmal nöömt, de för de een of anner frömd wesen kunnen. Man so bruken se neet elkermaal achtern nakieken, wat dat Woord wall heten un bedüden sall.

De een of anner Leser u ´t Rheiderland wunnert sük viellicht, dat enkelt Woorden anners utschreven bünd, as se dat bi ´t Proten wennt bünd. Dat liggt daaran, dat ik mi bi de Schrievwies an dat hollen hebb, wat de Oostfreeske Landskupp utarbeidt hett of wat in dat Book „Oostfreeske Taal“ van Otto Buurmann insteiht.

Wenn een sien Kinner of Kindskinner de Vertellsels vörlesen will, sull he disse enkelt Woorden weer so utproten, as he dat sülmst lehrt hett. Man dat is ja ok elk sien Möög.

För mi was dat ´n Pläseer, disse Vertellsels uptoschrieven. Ik hebb dat för mien Grootkind Habbo maakt, de in Jannewoi van dat Jahr 2019 geboren worden is, un mit de ik blot platt proot.

All de Vertellsels hebb ik mi sülmst utdocht un upschreven. Daarto heb ik um mi to keken. Ut all dat, wat ik sach, heb ik dann disse Vertellsels van de Deren maakt. Middenmank bünd alltied Kattuuln, de good un noor Tieden overstaan mutten. Dat geiht mitunner allennig, man of un an bruukt man ok Hülp un Stöön van ´n Sied, woor man dat neet verwacht hett.

Ollerder Lüü, de in disse Bookje lesen, marken gau, dat d´r watmaaln ok noch´n bietje mehr achter de schreven Schrift schuult. Dat kann man up Platt mennigmaal mit´n paar Woorden un heel best ok mit´n Spröökje verklaren. Disse Achtergedanken hebb ik mi to´n groot Deel daarover maakt, waar de Lüü allennig of ok mitnanner alltied weer simeleren un over proten.

Saken, de achter de schreven Schrift schuulen

Wenn een labeet is, is dat ja mooi, wenn d´r ok maal unverwacht Visiet kummt.

Wo is dat wall, wenn een to Huus neet mehr seker is un man sük up´t Padd in´t Frömd maken mutt?

Wenn man to dick un to swaar is, hett man mennigmaal ´n Bült daarmit to doen, dat all weer in´t Rieg to kriegen. Daar is man dann heel blied, wenn annerseen mithelpt.

Faaktieden mut man ok sien heel Mood tosamennehmen un sük sülmst wat totrouen.

Wenn´t heel mal schofel geiht un man Kröök litt, mutt man ok simeleren, of man Hülp van anner Lüü annimmt. Ok van Lüü, mit de man faaktieds neet sovööl to doen hebben will.

Kinner gahnt to d´ Huus ut. Se willen up hör egen Benen stahn un faaktied´s kriegen se dat so good hen, as de Ollen dat nooit verwacht harren.

Uulenbiller in disse Bookje

Van ´n groot Belang in disse Book bünd de mooi Uulen-Biller, de för enkelt Vertellsels maakt worden bünd. De Biller overleggt und upmaalt het Selja Lemke. Bi Selja much ik mi an disse Stee van Harten bedanken. Ik lööv heel wiss, dat man van hör noch´n Bült Goods verwachten wesen kann.

Wat in dit Book all in steiht

Nüst bauen

Kattuuln finnen ´n Eekenboom mit ´n leeg Vogelkast

Naberskupp

An ´t Kolk leevt ok noch mennig anner Deer

De Kattuul trefft ´n jung Kaan

Een Kaan hett sük ´n Flögel broken un kann neet flegen

Eier leggen

Kattuuln bröden un kriegen Jungen.

Flegen lehren is neet licht

Eerstmaal versöken – de Kattuuln bünd an´t proberen

Jung Uulen köönt flegen

Nu geiht dat elker Dag all ´n bietje beter

Mooi Tieden

De Kattuuln bünd s´Nachts mit hör Vader unnerwegens

Patriesen bruken Hülp

De oll Kattuul weet Raad för ´n Vogelfamilje in Nood

Müskes hebben Verdreet

De verfreten Jungvogel sitt fast un bruukt Hülp

Een Hörntjenüst

De jung Kattuul is up Tour un lehrt Hörntjes kennen

Een butenbeens Küken

De Ackermanntjes weten neet, wat d´r geböhrt

Grummel treckt up

Kattuuln bi Grummel un Blitz in Swaarweer

Een Sömmerdag an ´t Kolk

De jung Kattuuln sehnt, wat anner Vogels köönt

Een Vogel, de Fissen fangt

An´t Kolk kummt ´n Vogel, de blot Fissen frett

Junge Kattuuln allennig unnerwegens

De jung Katteker is ´n heel malldarten Knevel

S´Nachts unnerwegens

De Kater verjaggt sük, as he s´Nachts up´n Uul stött

Lüttje Welt

Een Vogel is verdwolen un de Kattuuln helpen hum

Wintertied

Nu komen de noor Tieden – ok för Kattuuln

Tosamen geiht ´t beter

De oll Kattuul will mit de Voss tosamenarbeiden

Neei Leven för jung Kattuuln

De Kattuuln willen wat van de Welt sehn

Kattuul Hans flüggt in de Welt

De eerst jung Kattuul mutt up egen Benen stahn

Kattuul Albert finnt ´n neei Fründ

De tweed Kattuul lehrt ´n heel besünner Vogel kennen

An ´t Kolk geiht dat Leven wieder

Na ´n Jahr fangt dat Leven weer van vörn an.

Wo as dat all anfangen is

Dat is neet eenfach, so ´n Kolk antoleggen

Alls wat noch seggt worden mutt

Oversetten van enkelt Woorden un Spröken

Nüst bauen

Na ´n wunnerbar Dag in ´t Vörjahr treffen sük twee Kattuuln in de Schummertied. De een is´n Manntje und de anner is´n Wiefke. Se kieken sük an un proten in de Kattuul-Spraak mitnanner. „Huuuh“, seggt de Manntje un „Huuuh“, seggt ok de Wiefke. Dat heet sovööl, dat se sük wall lieden mögen. Daarna overleggen se, of se wall dicht bi ´n Vogelkast of ´n uut Boom mit ´n Höhl för Kattuuln finnen köönt.

Se flegen hen un her – van een Stee na de anner. Un daar hebben se Glück. Up ´t Kling, dicht bi ´n Kolk, steiht ´n Eekenboom. An de Eekenboom is ´n Vogelkast för Kattuuln anbrocht.

Eerst flegen se daar ´n paarmal umto man dann trauen se sük un kieken in de Vogelkast rin. Wat ´n Bliedskupp! De Vogelkast is noch neet besett. De beid Kattuul kieken sük an un se bünd sük eenig: „Dat word uns neei Huus. Hier bliev wi und hier bauen wi uns Nüst!“

De Wiefke, se heet Epke, blifft futt up de Vogelkast sitten un passt up, dat daar gien anner Kattuul of ´n anner frömde Vogel kummt. Teje, de Manntje, fangt futt an to knojen. He kickt, of dicht bi all dat Gootje, de Reef un de Ruugte liggt, de man för ´n Vogelnüst bruukt. Teje sett sük daarto eerst eenmal boven in de Boom un luurt na all Kanten.

As Kattuul kann he sien Kopp bold heel rund dreihen, sünner sük anners to rögen. Dat düürt neet lang, as he sücht, dat overall uut Holt, dröög Gress, lüttje Feern und ok Dotten van Peerhoor liggen. Dat pickt he dann all mit Snabel up un brengt dat na de Vogelkast hen.

Epke sitt in de Kast un nimmt all dat of, wat Teje anschleept, um daarmit dat Nüst torechttomaken. So bünd se de heel Dag an´t Rieten un bold hebben de Beid all ´n mooi warm lüttje Kamerke woor se tosamen insitten un ok schlapen köönt.